SymWriter is oorspronkelijk een Engelstalig programma en recent vertaald door uitgeefster Eelke Verschuur. SymWriter, oftewel ‘schrijven met symbolen’, is een eenvoudige tekstverwerker voor leerlingen die beginnen met leren lezen en schrijven. Met het programma worden tienduizend Widgit symbolen en afbeeldingen meegeleverd. Bij ieder getypt woord verschijnt de bijhorende afbeelding automatisch boven de tekst of in een venster naast het tekstdocument. Leerlingen die moeite hebben met het typen van tekst, kunnen gebruik maken van vooraf samengestelde omgevingen waarin ze kunnen kiezen uit een reeks symbolen. Het programma bevat een aantal standaardomgevingen, maar leerkrachten en begeleiders kunnen zelf nieuwe omgevingen maken. Het programma bevat spraakondersteuning en spellingcontrole met symbolen. SymWriter maakt gebruik van de nieuwste ‘slimme symbolentechnologie’. Deze technologie is ontworpen om nauwkeuriger te schrijven met symbolen: naast het vinden van de juiste symbolen bij de losse woorden, analyseert deze technologie ook de grammatica van de zin en koppelt vervolgens de juiste symbolen aan elkaar.

Ervaring
Ik ontvang van de uitgever de Nederlandse versie 1.1 van SymWriter. De installatie verloopt goed, al neemt het programma aardig wat harde schijfruimte van de computer in beslag. SymWriter wordt geleverd met een volledig Nederlandstalige handleiding. Het programma bestaat uit twee onderdelen: het schrijfdocument en de omgevingontwerper. Ik kies allereerst voor het onderdeel schrijfdocument en begin mijn tekst te typen. Boven ieder woord verschijnt direct een symbool en in het rechtervenster kan ik voor alternatieve afbeeldingen kiezen. Symbolen kan ik vervangen door de 1500 meegeleverde afbeeldingen , maar ook door eigen afbeeldingen of foto’s. Dit gaat kinderlijk eenvoudig en ik vind dit een mooie optie binnen het programma. SymWriter maakt bij de keuze voor de symbolen zelf onderscheid in tegenwoordige of verleden tijd, woordcombinaties [‘boodschappentas’], verkleinwoorden, vergelijkende trap [‘mooi - mooier - mooist’] en grammaticale betekenis van de woorden in de zin.
De navigatiestructuur van de tekstverwerker is visueel en met zogenaamde ‘mouse-over’ teksten vormgegeven: heel duidelijk. Zoals bij iedere gewone tekstverwerker kan ik ook binnen SymWriter gemakkelijk de grootte en kleur van teksten en symbolen aanpassen. SymWriter heeft een spraakfunctie aan boord. Alle tekst kan tijdens het typen of achteraf worden voorgelezen: de meegeleverde computerstem is van prima kwaliteit. Een prachtig onderdeel vind ik de spellingcontrole. Is een woord foutief geschreven, dan wordt deze rood en via de rechtermuisknop worden de alternatieve woorden met symbool getoond. De uitgebreide spellingcontrole voegt hier nog een aantal mogelijkheden aan toe en beschikt direct ook over de voorleesstem. Zoals bij iedere tekstverwerker kan ik de SymWriter teksten opslaan, printen en van een bepaalde pagina-indeling voorzien. Ik kan met één druk op de knop alle symbolen in de tekst zichtbaar of onzichtbaar maken.

SymWriter biedt de mogelijkheid om gebruik te maken van andere woordenlijsten en symbolensets. Hiervoor wordt als aparte module de Woordenlijst Manager bijgeleverd. Wel moet ik hierbij de kanttekening plaatsen, dat dan geen gebruik gemaakt kan worden van de slimme ‘symbolenschrijftechnologie’ en dat is misschien nu net het krachtigste onderwijskundige onderdeel van SymWriter In de schrijfomgeving kan ik eventueel switchen naar de Engelse taal. Op deze manier kan SymWriter ook heel nuttig ingezet worden tijdens het Engelse taalonderwijs. Voor leerlingen die niet zelf teksten kunnen typen, zijn de ‘SymWriter-omgevingen’ ontworpen. De leerkracht maakt vooraf in de ‘omgevingontwerper’ zelf oefeningen aan. Ik switch daarom vanuit de schrijfomgeving naar deze ontwerpomgeving en moet allereerst even wennen aan de vele bijzondere opties. Intuïtief kom ik hier niet uit en ik heb nu toch echt de helpfunctie nodig. Ik lees in de handleiding dat iedere omgeving kan worden ontworpen met hulp van tabellen en dat deze zijn bedoeld om leerlingen tijdens het schrijven ondersteuning te bieden in de vorm van een vooraf ingesteld gedeelte met inhoud [symbolen] over een onderwerp of persoonlijk vocabulaire. Klinkt nogal ingewikkeld, hoe ziet dit eruit in de praktijk? De tabel en het schrijfdocument vormen een zogeheten omgeving. Zo kunnen leerlingen die niet kunnen lezen toch [beeld]teksten fabriceren. Ik kan een simpele tabel met symbolen tot uitgebreid gekoppelde tabellen met navigatie ontwerpen: de handleiding wijst mij keurig de weg. Door het namaken van de voorbeelden, heb ik de werkwijze van het ontwerpen snel door. Iedere tabel is opgebouwd uit cellen en elke cel bevat inhoud, meestal tekst en symbool. De celinhoud kan ik versturen naar het schrijfdocument, ik kan de inhoud aan een actie koppelen [zoals de ‘enter- of delete functie’] of ik kan de cel linken naar een andere tabel. Zo zijn redelijk snel oefeningen voor de leerling te maken. Vanuit de ontwerpomgeving kan ik de oefening even testen door op de ‘afspeelknop’ te klikken. In het schrijfvenster zal steeds eerst de omgeving moeten worden geladen om mee te kunnen werken. Ik heb in SymWriter geen optie gevonden om het schrijfdocument inclusief een omgeving gelijktijdig te kunnen openen. Ook een eenmaal opgeslagen document wordt niet automatisch geopend met de omgeving waarmee deze is geschreven. In SymWriter kan met behulp van schakelaars scannend worden gewerkt. Deze optie maakt het mogelijk voor leerlingen die niet de gewone muis kunnen bedienen, om toch met het programma te werken.

Conclusie
SymWriter is een grafisch ingestelde tekstverwerker die eenvoudig in het gebruik is en vooral zijn nut kan bewijzen als extra visuele taalondersteuning bij leerlingen die dat nodig hebben. Doordat bij ieder ingetypt woord een afbeelding verschijnt, leren vooral taalzwakke leerlingen automatisch de betekenis van woorden. SymWriter is voor jonge leerlingen geschikt om een opstel of werkstukje te schrijven waarbij, naast de symbolen, ook eenvoudig eigen foto’s en afbeeldingen kunnen worden gebruikt. Leerlingen die zelf geen eigen teksten kunnen typen, kunnen, met hulp van door de leerkracht op maat gemaakte en voorgestructureerde omgevingen, toch beeldverhalen en oefeningen maken. Sterke onderdelen van SymWriter vind ik de ‘slimme symbolenkiezer’, de spellingcontrole en de spraakuitvoer. SymWriter is een kwalitatief hoogstaand programma die zeker in het speciaal onderwijs, maar ook tijdens NT2 lessen en op de reguliere scholen [met steeds meer zorgleerlingen] zijn onderwijskundig nut kan bewijzen. SymWriter is ook in de Engelse taal instelbaar en zo uitstekend inzetbaar tijdens de Engelse lessen. Uitgever Verschuur geeft aan dat SymWriter ook op een netwerk kan worden geïnstalleerd, zelf heb ik dit niet uitgeprobeerd. Probeert u de volledig werkende proefversie zelf eens uit.

www.widgit.com
www.eelkeverschuur.nl

Uitgever
Widgit en Eelke Verschuur

Prijs
• gebruikerslicentie €249,50
• prijs ‘staffel’-licentie op aanvraag
• 21 dagen proefversie €10
• netwerkgeschikt

Systeemeisen
• Windows XP / Vista / Windows 7
• Pentium 4, minimaal 800 Mhz
• 512 MB RAM
• 1 Gb vrije ruimte op de harde schijf
• geluidskaart
• minimale resolutie 1024 x 768

(Auteur van deze recensie: Leen Shames)