De complexiteit van roosters in het Nederlandse voortgezet onderwijs is berucht.  Honderden, zo niet duizenden leerlingen met hun verschillende vakkenpakketten en vele tientallen deeltijddocenten met hun vrije dagen en beperkte beschikbaarheden moeten precies passen en natuurlijk met zo min mogelijk tussenuren.

 Dankzij de software van Zermelo gebruikt de moderne roostermaker niet meer één computer voor deze schier onmogelijke klus, maar kan hij alle computers van het schoolnetwerk inzetten. Op die computers draaien speciale applicaties, de “gladiatoren” die onderling de strijd aan gaan in een evolutionair proces met selectie en mutatie. Een “arena” met tientallen computers kan zo in een half uur tijd een veel betere oplossing vinden dan één computer in enkele dagen.

Het softwarebedrijf Zermelo is gespecialiseerd in schoolroosters en heeft dit systeem ontwikkeld.  Alle aspecten van het rooster kan de roostermaker voorzien van “strafpunten”, bijvoorbeeld 10 strafpunten voor elk tussenuur van elke leerling, 1000 strafpunten als een leerling meer dan 5 tussenuren heeft, een miljoen strafpunten voor een docent die op zijn vrije dag moet komen. En zo zijn er nog honderden andere randvoorwaarden waar een goed rooster in meer of mindere mate aan moet voldoen.

Het geheim van Zermelo zit ‘m in de flexibele afwisseling van het rijke wapenarsenaal aan verschillende oplossingsmethoden die door de gladiatoren steeds weer afgewisseld worden. Soms is een evolutionaire methode waarin toeval een belangrijke rol speelt beter, en soms heeft een gladiator meer succes met een traditionele analytische wiskundige strategie.

Er wordt door Zermelo nog volop onderzoek gedaan naar verdere verbeteringen, zowel van de roosters als ook van de software die deze klus moet klaren. De immense “zoekruimte” van het roosterprobleem is dan ook een fascinerende uitdaging voor informatici. Er zijn veel meer oplossingen dan het aantal atomen in het heelal…  Het nut van innovatie in de roostermakerij is groot, gezien de ontevredenheid die vaak heerst onder leerlingen, hun ouders en de docenten.