In mijn Vives-column van afgelopen november gaf ik aan waarom ik denk het Wikiwijsproject gaat mislukken. Uit de reacties die ik via de mail, de Vives-site en mondeling heb ontvangen blijkt dat er meer mensen rondlopen die ook zo hun twijfels hebben. Eén reactie was afkomstig van een voormalig hoge ambtenaar van het department van OCenW die vanaf het begin van de jaren ’80 tot enkele jaren terug bij onderwijs/ict-innovatie betrokken was. Mijn kritische opmerkingen waren deze veteraan uit het hart gegrepen, zo liet hij mij per mail weten.
Zijn opmerkingen in een notendop samenvattend:“De afgelopen jaren zijn er meerdere content-initiatieven gestart maar van enige samenhang is nauwelijks sprake. Treurig dat er uit een van de weinige nieuwe ict-initiatieven van Plasterk blijkt hoe weinig men geleerd heeft uit het verleden.”

In het POCO-project uit de jaren ’80 van de vorige eeuw werden miljoenen gestopt in de software-ontwikkeling zonder dat toekomstig onderhoud, verdere ontwikkeling, marketing en nieuwe investeringen goed waren geregeld. Het resultaat was: geld op, project weg. Het businessmodel, voor zover daar toen sprake van was, rammelde.

Gaan we die kant op? Het valt niet te hopen. Maar veel tegengas heeft Minister Plasterk niet gehad. Hij wordt kennelijk op het departement omgeven door jeugdige goedwillende ja-knikkers die in hun niet te stuiten ambitieuze dadendrang al beginnen te rennen voordat Ronald zijn breedomrande Stetson heeft opgehangen.

Johan Gademan, ooit een collega-uitgever van mij, geeft in een reactie aan dat er genoeg onafhankelijk ontwikkelaars zijn die in eigen beheer lesmateriaal ontwikkelen. Dat is zeker zo, maar ik weet dat de meesten hun materiaal niet voor iedereen gratis toegankelijk op het net zetten. Clubs die dat wel doen, lopen vroeg of laat op tegen het probleem van de verduurzaming van hun product. Ervaren ontwikkelaars kunnen inderdaad, zoals Gademan stelt, content ontwikkelen zonder steun van Plasterk. Maar de vraag is voor hoe lang?

Een werkend businessmodel blijft bij dit alles een noodzaak, wil de schoorsteen blijven branden. Het is een bijzondere naïeve en utopistische gedachte van de minister dat docenten ‘gratis’ materiaal gaan ontwikkelen binnen hun schooltijd om dat vervolgens voor iedereen vrij beschikbaar te stellen via Wikiwijs.
De vraag van Johan Gademan is wat mij betreft niet: hoe kunnen enthousiaste docenten mooi materiaal ontwikkelen zonder hulp van de man met de hoed? De vraag is: hoe kunnen ze dit blijven doen, hun product verbeteren en onderhouden, hoe borg je de duurzaamheid?

Maar dames en heren maakt u zich geen zorgen. Over enkele jaren, na de volgende verkiezingen bijvoorbeeld, komen er weer andere voorstellen door een andere minister. Die zal de contentcorner, Wikiwijs, de digitale school, IP-VO na een indringend en kostbaar extern advies weer onder een nieuwe paraplu laten vallen. En gratis zal het zeker niet zijn.

Jan Lepeltak
j.lepeltak@lepeltakenpartners.nl