John Moravec lijkt me een heel geschikte kerel. Ik was aanwezig bij zijn presentatie op het I&I-congres eind vorig jaar in Lunteren en las met belangstelling het interview dat Aad van der Drift in de vorige Vives met hem had. Aardig idee ook, dat van educatie 3.0. Moravec, onderwijsfuturoloog en goeroe, doet je anders tegen de dingen aankijken. Zo zaten ook mijn kinderen tot hun achttiende op de ‘kinderopvang’ [zo zien volgens Moravec ouders de school bij educatie 1.0 en 2.0]. Wat schetste dan ook mijn verbazing: ze hadden op die opvang ook leren lezen en schrijven. Sterker nog, ze mochten op een gegeven moment zelfs naar de universiteit.

Zoals Aad terecht stelde, doen zijn ideeën erg veel denken aan wat we in Nederland het nieuwe leren noemen. Maar is dat zo? John Moravec blijkt soms zélf een echte educatie 1.0 volgeling. Want juist op die onderdelen waarbij je het onderwijs geweldig kunt personaliseren [op maat maken] en differentiëren, zoals bij het schrijfvaardigheidsonderwijs [het leren schrijven/stellen] maar ook bij het rekenonderwijs, is Moravec van mening dat deze klassikaal moeten worden aangeboden.

John zegt hele zinnige dingen over de veranderende rol van de docent, maar je kunt niet zeggen dat hij met 7-mijlslaarzen door de geschiedenis gaat. Nee, 7-mijlslaarzen verworden bij hem tot balletschoentjes, als je ziet hoe hij door de geschiedenis banjert. Het beeld dat hij schetst van het huidige onderwijs [meest nog 1.0 dus, zoals in de late Middeleeuwen ten tijde van Gütenberg en Laurens Janszoon Koster], is van een beklemmende eenvoud. Daarbij lijkt de reformpedagogiek [Montessori, Parkhurst, Freinet, etc.] geheel aan hem voorbij te zijn gegaan. Dat de bijbehorende onderwijsvormen in Europa en zeker in Nederland goed wortel hebben geschoten, in tegenstelling tot de VS, hangt daar mogelijk mee samen. Dat geldt ook van het beeld dat hij schetst van de huidige scholen.

De relatie tussen technologie en onderwijs is een complexe, al is die er ongetwijfeld. Maar het voorbeeld van de TomTom, waardoor minder papieren kaarten worden verkocht, is niet sterk. Moravec stelt dat de GSM-navigator het autorijden heeft veranderd. Maar wat is er nu wezenlijk anders aan autorijden? Zijn de verkeersregels veranderd? Zijn de eisen voor het rijbewijs ingrijpend veranderd, of de bediening van de auto? Ict zal het onderwijs zeker drastisch veranderen, maar de voorbeelden die worden genoemd, zijn of naïef [een docent in web 3.0 is iedereen en overal] of nauwelijks uitgewerkt. Met een kreet als ‘Absolute waarheid bestaat niet meer’ [uiting van een radicale vorm van constructivisme] is binnen de natuurwetenschap allang definitief afgerekend [zie o.a. het interview met de wetenschapshistoricus Floris Cohen in de Volkskrant van 6 maart jl.].

Op het net las ik de vraag van een docent of er good-practices zijn van de web 3.0 benadering. Men reageerde met de mededeling dat het daar nog te vroeg voor was.
Op het gebruik van het begrip kennis en de verwarring met termen als data en informatie ga ik nu niet in. In ieder geval moet een en ander in het gezelschap van leraren informatica op de laatste I&I conferentie de wenkbrauwen doen fronsen.

Ik gun Moravec en zijn andere knomads van harte Twitter, Facebook, Hyves, LinkedIn, zijn iPhone, zijn interactieve tablets en de e-reader. Moravec stelt dat zelfs boeken op korte termijn verdwijnen. Je krijgt soms de indruk dat ze bij hem allang verdwenen zijn.

Jan Lepeltak
J.Lepeltak@lepeltakenpartners.nl