abonneren
article
Artikelen

21st century skills in de praktijk

Kritisch denken, communiceren, sociale vaardigheden, samenwerkend problemen oplossen, culturele vaardigheden en ICT-geletterdheid, oftewel: 21st century skills. Maar wat betekent deze hippe onderwijsterm, wat voor gevolgen heeft dit voor het onderwijs, wat zijn interessante voorbeelden uit de praktijk en welke partijen springen hierop in? Hiervoor spraken we met docent Pim Staals van basisschool De Pionier uit Valkenswaard, die participeert in het ‘innovative teachers network’ van Microsoft. Afgelopen jaar deed hij als winnaar van de Nederlandse voorronde mee aan het Europese ‘International Educators Forum’ met ‘De Pionier Koerier’. We zochten ook contact met Microsoft zelf, zeker omdat Pim ons wees op de mogelijkheden die de Microsoft Kinect biedt om de wat saaiere lesstof écht tot leven te brengen. Hierdoor kwamen we in contact met Beam it Up uit Eindhoven, een jong innovatief bedrijf dat de software van de Kinect zó aanpaste dat scholen het in kunnen zetten, waarbij de leerlingen zelf een rol in het verhaal krijgen en interactiever deelnemen aan de les.

21st century skills
Vrij letterlijk kun je “21st century skills” vertalen als het samenhangende geheel van vaardigheden die nodig zijn om als persoon goed te kunnen functioneren in de 21e eeuw. De vaardigheden die in het onderwijs in een kennissamenleving extra aandacht verdienen zijn ‘samenwerking’, ‘kennisconstructie’, ‘ICT gebruik voor leren’, ‘probleemoplossend denken en creativiteit’ en ‘planmatig werken’. Dit brengt wel een behoorlijke andere kijk op het onderwijs en leren in het algemeen met zich mee. Zo zal de school steeds minder de exclusieve leeromgeving vormen, maar zal er ook een switch gemaakt dienen te worden van kennisoverdracht naar kennisconstructie. Hierin zullen afzonderlijke vakken in elkaar overvloeien en sturen leerlingen hun eigen leren voor een behoorlijk deel. De taak van de leerkracht verschuift dan ook van kennisbron naar coach. Maar deze ontwikkeling biedt een enorme uitdaging binnen het gehele onderwijssysteem, waar ook bedrijven als Microsoft zeer duidelijk op inspringen. “Allereerst: technologie maakt leren tot een belevenis”, aldus Marsjanne Damen, Partners in Learning Manager bij Microsoft. “Onze technologie staat in dienst van persoonlijke groei en de samenwerking met anderen. Daarnaast dragen wij graag bij aan de oplossing, maar schoolbesturen en leraren zullen de vernieuwing in het onderwijs zelf moeten oppakken.” En precies dat is een uitdaging die Pim Staals met beide handen aangrijpt.

Afwachtende houding
“Veel leerkrachten zijn volgens mij afwachtend als het gaat om onderwijsvernieuwing”, aldus Pim Staals,  leerkracht van groep 8 te Valkenswaard. Toch merkt hij dat collega’s steeds meer geïnteresseerd raken, zeker als ze de meerwaarde zien. “Natuurlijk waren ze in eerste instantie afwachtend toen ik weer met mijn gekke ideeën aan kwam zetten, maar omdat we tegen leerlingen ook vaak zeggen dat ze ‘gewoon’ aan de slag moeten gaan, geldt datzelfde ook voor leerkrachten op het gebied van digitalisering.” Pim ziet dat De Pionier hier flinke stappen in zet, waarschijnlijk geïnspireerd door het meedoen aan die internationale wedstrijd vorig jaar. Voor De Pionier Koerier kruipen groep 8-leerlingen in de huid van een journalist. “Ze zoeken wekelijks naar actueel nieuws en publiceren dat op een website (www.pioniergr8.wordpress.com, red.). Zie het als een soort Telegraaf.nl, alleen dan net iets beter”, vertelt Pim met een knipoog.

Greenscreen-techniek
Voor het maken van De Pionier Koerier maken de leerlingen veelvuldig gebruik van de greenscreen-techniek. Het groene scherm wordt digitaal vervangen door een ander beeld, waardoor de illusie wordt gewekt dat de leerling op locatie verslag doet. “En ik merk dat zowel de aandacht van de leerlingen tijdens de les sterk verbetert, maar hun prestaties ook!”, aldus een enthousiaste Pim. En zo lijkt de greenscreen-techniek dus al vrij snel z’n vruchten af te werpen, zeker op De Pionier.

Beam it Up
“Tijdens één van onze ambassadeursdagen van SKOzoK, de onderwijsstichting waar onze school onder valt, gaf Beam it Up een presentatie. Mijn collega’s waren zo enthousiast dat ik contact met hen opgenomen heb.” Pim kwam er vrijwel direct achter dat Beam it Up flink wat ervaring heeft met greenscreen-workshops in het onderwijs, waarbij leerlingen letterlijk in een door henzelf getekende omgeving rond kunnen lopen en zo leren wat deze techniek inhoudt. “Door te werken met getekende achtergronden bied je leerlingen veel vrijheid om zelf een digitale wereld te creëren. Dit stimuleert het creatief denken en het samenwerken”, aldus Robbert Storm van Beam it Up. Samen met Liselotte de Groot runt hij Beam it Up. Toen ze Pim vertelden over de Kinect-software was z’n aandacht extra gegrepen: “Bij het zien van de mogelijkheden ben ik wel zeer geïnteresseerd geraakt, omdat ik er mooie onderwijskundige toepassingen in zie.”

‘Kinect in de klas’
Doordat de Kinect-gamecontroller de leerlingen letterlijk onderdeel laat worden van de game-omgeving, worden leerlingen als het ware ín de lesstof geplaatst. Een vorm van interactief leren, waarvan Pim Staals het resultaat dus al ziet in de prestaties van z’n leerlingen. “Het werken met de Kinect-software is een logische volgende stap, want we zijn altijd op zoek naar manieren om de beleving nog beter te maken”, vertelt Liselotte. De Microsoft Kinect lijkt een zeer geschikt hulpmiddel om die beleving te verbeteren. Je staat niet alleen in een zelfgemaakte omgeving, maar je kunt deze ook bedienen en beïnvloeden met je eigen lichaam. “De Kinect stimuleert het bewegend en actiever leren, dit sluit aan bij de onderzoeken die nu worden gedaan over de voordelen van bewegend leren. We vinden het heel belangrijk dat kinderen niet alleen achter hun computer of iPad zitten, maar dat dit gecombineerd wordt met ‘ouderwets’ tekenen, knutselen en spelen”, aldus Liselotte.

Gebruiksvriendelijkheid
Om die combinatie te kunnen maken werkt Robbert samen met een aantal programmeurs, waarmee hij de Kinect-software herprogrammeert. Zo biedt Beam it Up inmiddels de workshop ‘Paper Pencil Play!’ aan. Tijdens deze workshop worden door leerlingen en leraar gemaakte tekeningen gebruikt, die via een website worden geüpload en dan direct in het eigen Kinect-computerspel te gebruiken zijn, bijvoorbeeld op het digibord of een computer. “En gebruiksvriendelijkheid staat voorop, zodat de techniek geen belemmering is voor de docent. We willen graag dat iedereen de Kinect kan gaan toepassen in de klas.”

Samenwerking
Natuurlijk kan Pim bijna niet wachten op een groeiend aanbod. “Beam It Up moet wel meer toepassingen ontwikkelen zodat scholen de gelegenheid hebben om de Kinect op verschillende manieren in te zetten.” Volgens Robbert Storm is Pencil Paper Play! het eerste spel ter wereld dat analoog en digitaal op zo’n speelse manier samenbrengt in de klas. “We zien veel mogelijkheden voor de Kinect in het onderwijs. In het taalonderwijs bijvoorbeeld kun je zelf onderdeel uitmaken van een verhaal en zo spelenderwijs werken aan het verhaalbegrip. En als afsluiting van een projectweek kunnen kinderen het onderwerp waar ze mee bezig zijn geweest op een hele nieuwe manier beleven door middel van de Kinect. Verder zijn we op dit moment bezig een platform op te zetten zodat creatieve leraren uit het hele land ideeën kunnen uitwisselen en leerlingen elkaars games kunnen spelen.” En daar komt Pim weer om de hoek kijken: “We gaan de onderwijskundige meerwaarde van de Kinect verder uitbouwen. Beam It Up gaat software ontwikkelen die wij als leerkrachten makkelijk kunnen inzetten om de onderwijskundige doelstellingen te behalen. Ik moet daarbij voor de onderwijskundige input zorgen.”

Zo lijkt het Kinect in de klas-project dus een interessante en concrete stap om de 21st century skills in het onderwijs te integreren. De vaardigheden ‘samenwerking’, ‘probleemoplossend denken en creativiteit’ en natuurlijk ‘ICT gebruik voor leren’ worden in bovenstaande workshop sowieso getraind. En stel je eens voor wat de mogelijkheden zijn als de spraakherkenning van de Kinect ook in de Kinect in de klas-software geïntegreerd kan worden…

blog comments powered by Disqus